مجموعه‌اى است فراگير مسائل اصول و فروع و در بر گيرندهء مسائل اخلاقى ، اجتماعى ، معيشتى ، فرهنگى و . . . مجموعهء احاديث كافى را عالم بزرگوار ، مصحّح و محقق امين و دقيق متون اسلامى جناب آقاى على اكبر غفارى با دقت شمرده‌اند ، و طرق مختلفى را كه شيخ كلينى رحمه الله براى برخى از احاديث نقل كرده‌اند جداگانه به حساب آورده‌اند ، كه بر روى هم به 15176 حديث رسيده است . « 1 » كافى از ديرباز مورد توجه و مراجعه عالمان بوده و مستندى ارجمند و كارآمد براى شناخت معارف اسلامى شناخته شده است . دربارهء كافى ، چگونگى تدوين و حدّ و حدود اعتبار روايات آن از ديرباز محدثان و محققان سخن بسيار گفته‌اند كه از در نگريستن به آن بررسىها و ديدگاه‌ها به روشنى مىتوان دريافت كه الكافى از معتمدترين و ارجمندترين و استوارترين مجموعه‌هاى حديثى است . « 2 » اكنون پژوهشى گسترده و سودمند را در پيش روى داريم كه مؤلف در لابه لاى صفحات به بررسى ، تحليل و گزارش زندگانى ، آثار و مآثر محدث جليل القدر محمد بن يعقوب كلينى پرداخته و دربارهء بخش « فروع » كافى به تفصيل بحث كرده است . وى كتاب را در دو باب ، شش فصل و يك مقدمه سامان داده است : باب اول عهده‌دار بحث از وضع فرهنگى ، سياسى و فكرى رى و بغداد است و نيز زندگانى شيخ كلينى در آن دو ديار . اين باب در سه فصل تدوين يافته كه فصول سه گانه آن داراى مباحثى است . در فصل اول و در ضمن چهار مبحث از حيات فكرى در رى ، و جريان‌هاى عمده فكرى در آن ديار ، زمينه‌ها و عوامل رشد و گسترش انديشه در رى ، وضع سياسى و حكومتى آن سخن گفته است ( 23 - 45 ) آن‌گاه به حيات فكرى و سياسى در بغداد پرداخته و از دانش‌هاى رايج در آن عصر بحث كرده و چگونگى

--> ( 1 ) . مقدمهء ترجمه و شرح اصول كافى ، ص 9 . ( 2 ) . ر . ك : رجال النجاشى ، ص 277 ؛ الفهرست ، للشيخ الطوسى ؛ رجال بحر العلوم ، ج 3 ، ص 330 ؛ لؤلؤة البحرين ، ص 394 ؛ بحوث فى علم الرجال ، ص 176 ؛ دراسات عن الحديث والمحدثين ، ص 161 به بعد ؛ كليات فى علم الرجال ، ص 351 ؛ دليل القضاء الشرعى ، ج 3 ، ص 125 و نيز بنگريد به كتاب مورد گفتگو ، ص 153 به بعد . . . .